menusearch
peykparishan.ir

میرزا رضا ملکی، مرد اقتصاد و تدبیر قروه

۱۳۹۹/۱/۳۱ یکشنبه
(1)
(0)
میرزا رضا ملکی، مرد اقتصاد و تدبیر قروه
میرزا رضا ملکی، مرد اقتصاد و تدبیر قروه

پیک پریشان/ دکتر هوشنگ ملکی*- وقتی از بزرگان، نام آوران و مفاخر قروه سخن به میان می آید، حقیقتاً نام و آوازه ی "میرزا رضا ملکی" که بعدها کربلایی رضا نیز نامیده می شد، به دلیل خدمات و اقدامات ماندگار او، بیشتر از همه ی نامداران قروه در آن روزگار بعنوان چهره ای ماندگار می درخشد. میرزا رضا ملکی آزادمردی نیک اندیش بود که همواره عقل، منطق و تدبیر را پیشه ی خود می نمود و جز رضای الهی و پیشرفت همه جانبه شهر هدفی نداشت. شیوه مدیریت و اقدامات قابل توجه او حاکی از آن بود که اگر مجال و امکان نقش آفرینی در افق وسیع تری را می یافت، می توانست منشاء اثر و دگرگونی بسیار سازنده ای برای قروه و منطقه باشد.
قروه در سال 1333 شمسی به همت و پیگیری و اعمال نفوذ میرزا رضا ملکی و همراهی دوستانش آقایان سید عباس اجاقی و موسی ایلخانی(میرزا موسی صمدی) و با یاری آقای" صدیقی" بخشدار وقت، علیرغم کمی جمعیت و نداشتن خیلی از شرایط و ویژگی های لازم، به شهر تبدیل گردید. سپس سه نفر مذکور (میرزا رضا ملکی- سیدعباس اجاقی- موسی ایلخانی) با رای مستقیم مردم به عنوان اعضای اولین دوره انجمن شهر (شورای شهر) قروه انتخاب گردیدند که در سالهای بعد به ترتیب به عنوان شهرداران قروه نیز تعیین و منصوب شدند. در سال 1337 با تغییرات صورت گرفته در تقسیمات کشوری و تاسیس استانداری کردستان، شهر شدن قروه مجدداً تثبیت و با توجه به پیشرفت قابل توجه در مدت شش سال، در سال 1339 با تاسیس فرمانداری، به شهرستان ارتقا یافت و آقای "نیرومند" بعنوان اولین فرماندار قروه انتخاب گردید.
میرزا رضا ملکی علاوه بر ایجاد اولین دوره انجمن شهر و اعمال نفوذ در تاسیس و راه اندازی شهرداری، با صرف سرمایه شخصی به تاسیس آسیاب دیزلی اقدام نمود و برق و روشنایی را به منازل مردم انتقال داد. سپس فروشگاه بزرگ در شهر دایر کرد. او همچنین ادوات و ماشین آلات کشاورزی برای تسهیل امور کشاورزان خرید.
مردم قروه، همیاری و همراهی میرزا رضا ملکی در واگذاری رایگان زمین جهت احداث اولین خیابان قروه (از محل میدان اتحاد فعلی تا چهار راه حسینیه) و احداث اولین مغازه و کارگاه در کنار خیابان و غرس نهال و پیگیری احداث باغ ملی (پارک شهر) را فراموش نخواهند کرد. او در این کار با اولین بخشدار قروه، آقای کبودوند (پیرمرد تندخو، خوشفکر و بسیار جدی از خوانین و بزرگ زادگان ایل کبودوند گروس) همکاری زیادی داشت.

میرزا رضا ملکی در همان سالها با توجه به مخالفت شدید سنتی ها و مرتجعین، ملک شخصی خود را رایگان جهت ایجاد مدارس پسرانه و دخترانه در اختیار اداره فرهنگ (آموزش و پرورش فعلی) گذاشت و با همکاری موثر با این اداره، برای اسکان معلمان غیر بومی در شهر اقدام نمود و اهتمام جدی خود را نسبت به سوادآموزی همه اقشار خصوصاً بانوان نشان داد. حتی خواهر خود (خانم حدیقه ملکی) وتعداد قلیلی از دختران را به مدرسه که بعدها بعنوان اولین دانش آموختگان دختران مدرسه مشهور شدند، فرستاد. سالها بعد با تلاش اداره فرهنگ، اولین مدرسه شهر به نام دبستان انتصاریه نیز راه اندازی و فعال گردید.
بزرگان و ریش سفیدان شهر قروه می گویند، میرزا رضا ملکی با تصرف و الحاق قروه به آذربایجان که به درخواست نماینده سید جعفر پیشه وری (قیام او در سال 1325 در آذربایجان رخ داد و شهرهای ترک زبان منطقه نظیر زنجان و حتی بیجار هم تحت تصرف درآمد) صورت گرفت، به شدت به مخالف برخاست و اجازه نداد به سبب ترک زبان بودن قروه و سنقر کلیایی، این دو منطقه تصرف شوند و به جمهوری خود ساخته دموکراتیک آذربایجان الحاق گردند. به این ترتیب یکبار دیگر میرزا رضا ملکی، با درایت مانع فوران شعله آتش جنگی نو و تکرار تصرف منطقه همچون وقایع جنگهای روس و عثمانی و راهزنان مسلح محلی گردید.
اقدامات و خدمات ارزشمند عمرانی و اجتماعی میرزا رضا ملکی، او را به عنوان مرد اقتصاد و تدبیر قروه جلوه می نماید. سرانجام عمر او در بهار سال 1335 به دلایل نامعلوم کوتاه گردید و مردم قدردان قروه با تشییعی ماندگار و نواختن ساز عزا، پیکر جوانمرگ او را که بازاریِ باتقوا، رئیس انجمن شهر و شهردار فقیدشان بود و وارثی جز اقدامات ماندگار به یادگار نگذاشت، با حزن و اندوه به خاک سپردند.

 

* شهردار سابق قروه

** تصویر متن از آرشیو آقای حسن محمدی و مربوط به بازدید رئوفی، استاندار سابق کردستان در دوره قبل از انقلاب از خیابان کشی شهر قروه است.